Kto może uczyć w klasach 1-3 i jakie wymagania trzeba spełnić? – To jedno z najczęściej zadawanych pytań w kontekście pracy w edukacji wczesnoszkolnej. Aby zostać nauczycielem klas 1-3 szkoły podstawowej w Polsce, niezbędne jest posiadanie wykształcenia wyższego oraz odpowiedniego przygotowania pedagogicznego. Wymagania obejmują również określone cechy osobiste i zdrowotne, a także spełnienie szczegółowych procedur formalnych, których ustalenia reguluje m.in. Karta Nauczyciela i przepisy Ministerstwa Edukacji Narodowej[1][2][3].
Wymagane wykształcenie i kwalifikacje
Podstawowym warunkiem podjęcia pracy jako nauczyciel klas 1-3 jest ukończenie wyższych studiów na kierunku pedagogika ze specjalnością przedszkolną lub wczesnoszkolną, bądź na innym kierunku wraz z ukończeniem specjalistycznego kursu pedagogicznego[1][2][3]. Alternatywną ścieżką pozostaje ukończenie zakładu kształcenia nauczycieli. Kandydaci muszą posiadać formalne kwalifikacje zgodne z rozporządzeniem MEN z 1 sierpnia 2017 roku oraz Kartą Nauczyciela[1][2][3][8].
Przygotowanie pedagogiczne to nie tylko studia kierunkowe, lecz także odbycie praktyki zawodowej oraz zaliczenie kursów z zakresu psychologii dziecka, pedagogiki i dydaktyki nauczania wczesnoszkolnego. Ukończony kurs pedagogiczny powinien obejmować minimum 270 godzin zajęć, z czego 150 godzin stanowią praktyki w rzeczywistych warunkach szkolnych[1][2][4].
Od 1 października 2023 r. obowiązują znowelizowane standardy. Wariant dla jednego przedmiotu przewiduje co najmniej 540 godzin przygotowania, w tym 150 godzin praktyk. W niektórych przypadkach minimalnym wymogiem jest 420 godzin: 330 godzin teorii oraz 90 godzin praktyk[4]. Kandydaci podlegają też egzaminowi nauczycielskiemu, obejmującemu wiedzę teoretyczną i metodyczną oraz elementy psychologii dziecka[1][4].
Proces uzyskania kwalifikacji do nauczania klas 1-3
Proces ubiegania się o stanowisko nauczyciela klas 1-3 składa się z kilku etapów. Pierwszym krokiem jest uzyskanie wykształcenia wyższego z przygotowaniem pedagogicznym. Kolejny element to ukończenie wymaganej liczby godzin teorii i praktyki w ramach kursu pedagogicznego lub odpowiedniej specjalności studiów[1][2][3][4].
Praktyka pedagogiczna stanowi istotny komponent całego procesu – jej minimalny zakres to 150 godzin (lub 90 godzin w odmiennym wariancie z niższym limitem godzinowym). Po spełnieniu tych wymagań kandydat przystępuje do egzaminu, na którym oceniane są jego kompetencje w zakresie dydaktyki, metodyki nauczania oraz znajomość psychologii dziecka[1][2][4].
Ostatni etap to udział w procesie rekrutacji, gdzie ocenie podlegają nie tylko kwalifikacje formalne, ale i predyspozycje moralne oraz stan zdrowia umożliwiający wykonywanie zawodu nauczyciela[2][3].
Aktualne i przyszłe zmiany w kwalifikacjach
Od października 2023 roku podwyższono minimalne wymagania dotyczące godzin przygotowania pedagogicznego – obecnie wymagane jest minimum 540 godzin dla jednego przedmiotu, w tym 150 godzin praktyk, lub 420 godzin (330 teorii i 90 praktyk) w mniej rozbudowanym wariancie[4]. Dzięki temu proces zdobywania kwalifikacji stał się bardziej ustrukturyzowany i zgodny z aktualnymi potrzebami edukacyjnymi.
Należy również zwrócić uwagę, że od 1 września 2026 roku w życie wchodzą nowe podstawy programowe kształcenia w klasach 1-3, co może przełożyć się na konieczność poszerzania zakresu przygotowania kierunkowego oraz dostosowywania treści nauczania przez nauczycieli[6][7].
Podstawowe wymagania moralne i zdrowotne
Oprócz wymagań formalnych podstawą dopuszczenia do pracy na stanowisku nauczyciela są także wysokie zasady etyczne i predyspozycje moralne oraz stan zdrowia umożliwiający wykonywanie zadań nauczyciela. Osoba wykonywująca ten zawód powinna być niekarana oraz spełniać kryteria określone w odpowiednich rozporządzeniach dotyczących kwalifikacji zawodowych w oświacie[2][3].
Spełnienie wszystkich opisanych wymagań – od ukończenia właściwych studiów po potwierdzenie predyspozycji etycznych oraz przedłożenie zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych – uprawnia do nauczania w klasach 1-3 szkoły podstawowej[2][3].
Podsumowanie ścieżek kwalifikacyjnych
Nauczycielem klas 1-3 może zostać osoba, która ukończyła studia wyższe na kierunku pedagogika wczesnoszkolna lub przedszkolna albo innym kierunku i kurs pedagogiczny. Niezbędna jest także praktyka pedagogiczna w wymiarze co najmniej 150 godzin, zaliczenie egzaminu końcowego oraz spełnienie wymagań moralnych i zdrowotnych[1][2][3][4][8]. Po znowelizowaniu przepisów w roku 2023 minimalna liczba godzin przygotowania pedagogicznego wzrosła, a od 2026 roku zmianie ulegną również podstawy programowe dla wczesnej edukacji.
Źródła:
- https://www.ire-studia.edu.pl/jak-zostac-nauczycielem-klas-1-3-przewodnik-krok-po-kroku/
- https://www.livecareer.pl/zawody/jak-zostac-nauczycielem
- https://www.prawo.vulcan.edu.pl/przegdok.asp?qdatprz=akt&qplikid=2
- https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/pl/eurypedia/poland/ksztalcenie-nauczycieli-wczesnej-edukacji-i-opieki-ecec-oraz-edukacji-szkolnej
- https://zpe.gov.pl/podstawa-programowa/edukacja-wczesnoszkolna
- https://www.portaloswiatowy.pl/projekty-aktow-prawnych-dla-oswiaty/nowe-podstawy-programowe-od-wrzesnia-2026-projekt-juz-w-konsultacjach-27059.html
- https://www.nowaera.pl/zmiany-w-podstawach-programowych-2026-2027
- https://www.portaloswiatowy.pl/zmiany-w-prawie-oswiatowym/duze-zmiany-w-kwalifikacjach-nauczycieli-staly-sie-faktem-26267.html
- https://www.cb.szczecin.pl/wpisy/blog-post/jak-zostac-nauczycielem-czesc-pierwsza-maly-przewodnik-po-przepisach/
Dydaktycy.pl to portal o edukacji, która nie mieści się między okładkami podręczników. Inspirujemy, uczymy, prowokujemy do myślenia. Zajmujemy się rozwojem osobistym, językami, karierą i mądrą nauką – bez schematów, bez sztuczności.